{شێوازی دەستنوێژ شوشتن‌و تەیەموم كردن} [ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ ] ئه‌ی باوه‌ڕداران كه‌ هه‌ستان بۆ نوێژ كردن ئه‌وه‌ پێش نوێژ كردن ده‌ستنوێژ بشۆن (ده‌ستنوێژ واجبه‌ له‌سه‌ر كه‌سێك كه‌ ده‌ستنوێژى نه‌بێت، وه‌ سوننه‌ته‌ بۆ كه‌سێك كه‌ ده‌ستنوێژى هه‌بێت، وه‌ پێغه‌مبه‌رى خواو- صلى الله عليه وسلم - خوله‌فاى راشدین ده‌سنوێژیشیان هه‌بوایه‌ بۆ هه‌موو نوێژێك ده‌ستنوێژیان ده‌شوشته‌وه‌، به‌ڵام هاوه‌ڵان وایان ناكرد، وه‌ ده‌بێت پێش ده‌ستنوێژ بسم الله بكه‌یت) به‌م شێوازه‌: رووخسارتان بشۆن كه‌ ئاو له‌ ده‌م وه‌ردان و ئاو له‌ لووت وه‌ردانیش ئه‌گرێته‌وه‌، (شیخ عبدالرحمن بن ناصر السعدي) له‌ ته‌فسیره‌كه‌یدا (په‌نجاو یه‌ك) حوكم له‌م ئایه‌ته‌ ده‌رده‌كات زۆر به‌سوده‌ بگه‌ڕێوه‌ سه‌رى) [ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ ] وه‌ ده‌سته‌كانیشتان له‌گه‌ڵ ئانیشكتان بشۆن (إِلَى) به‌مانای (مَعَ) دێت [ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ ] وه‌ مه‌سحی سه‌رتان بكه‌ن، به‌هه‌ردوو ده‌ست له‌پێشه‌ سه‌ره‌وه‌ بۆ پشتى سه‌رو پاشان بیهێنیته‌وه‌ بۆ پێشه‌وه‌، وه‌ هه‌ردوو گوێش ده‌بێت مه‌سح بكرێ [ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ] وه‌ هه‌ردوو پێتان له‌گه‌ڵ قوله‌پێتاندا (كه‌عبتاندا) ئه‌و دوو ئێسقانه‌ ڕه‌قه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌یشدا بیانشۆن (إِلَى) دیسان به‌مانای (مَعَ) دێت، وه‌ به‌ (كه‌سرى لامى) [ وَأَرْجُلِكُمْ ] ده‌خوێنرێته‌وه‌، واته‌: مه‌سحى پێتان بكه‌ن كه‌ (خوف) یان گۆره‌ویتان له‌ پێ بوو [ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا ] وه‌ ئه‌گه‌ر هاتوو (جه‌نابه‌ت)تان له‌سه‌ر بوو له‌شگران بوون ئه‌وا غوسل ده‌ركه‌ن [ وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ ] وه‌ ئه‌گه‌ر نه‌خۆش بوون و نه‌تانتوانی غوسل ده‌ركه‌ن، یاخود له‌سه‌فه‌ردا بوون وه‌ ئاو نه‌بوو [ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ ] یان یه‌كێك له‌ ئێوه‌ له‌سه‌رئاو گه‌ڕایه‌وه‌ [ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ ] یاخود ئه‌گه‌ر جیماع و سه‌رجێییتان كرد له‌گه‌ڵ خێزانتاندا، (ابن عباس) ده‌فه‌رمووێ: (لَامَسْتُمُ) واته‌: جیماع كردن [ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا ] وه‌ ئاو نه‌بوو ئه‌وا ته‌یه‌موم بكه‌ن به‌ ڕووی زه‌وی، (عائیشه‌) ده‌فه‌رمێت: له‌گه‌ڵ پێغه‌مبه‌رى خوا- صلى الله عليه وسلم - ده‌رچووین بۆ سه‌فه‌رێك ملوانكه‌كه‌م بزر بوو پێغه‌مبه‌رى خوا- صلى الله عليه وسلم - مایه‌وه‌ بۆ دۆزینه‌وه‌ى و خه‌ڵكیش مانه‌وه‌و ئاو نه‌بوو هاتن بۆ لاى (ئه‌بو به‌كر)ى باوكم و گله‌ییان كردو وتیان: نابینیت (عائیشه‌) چى كردووه‌؟ (ئه‌بو به‌كر) هات پێغه‌مبه‌رى خوا- صلى الله عليه وسلم - سه‌رى خستبووه‌ سه‌ر رانم و خه‌وتبوو، وتى: پێغه‌مبه‌رى خواو- صلى الله عليه وسلم - خه‌ڵكیت هێشتۆته‌وه‌ بۆ ملوانكه‌یه‌ك و ئاویش نیه‌ زۆر گله‌یی لێكردم و به‌ده‌ستى ده‌یدا به‌ كه‌له‌كه‌مداو منیش بۆ ئه‌وه‌ى پێغه‌مبه‌رى خوا- صلى الله عليه وسلم - به‌خه‌به‌ر نه‌یات ناجولامه‌وه‌، پێغه‌مبه‌رى خوا- صلى الله عليه وسلم - هه‌ڵساو ئاو نه‌بوو خواى گه‌وره‌ ئایه‌تى ته‌یه‌مومى دابه‌زاندو ته‌یه‌مومیان كرد [ فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ ] ( هه‌ردوو ناو له‌پت ده‌ده‌یت به‌ زه‌ویداو فوى لێ ده‌كه‌یت و مه‌سحى ده‌م وچاو و هه‌ردوو ده‌ستى پێ ده‌كه‌یت) وه‌ ته‌یه‌موم ته‌نها ده‌م و چاوه‌ له‌گه‌ڵ هه‌ردوو ده‌سدا [ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ ] خوای گه‌وره‌ كه‌ ئه‌مرتان پێ ده‌كات به‌ ده‌ستنوێژو خۆپاك كردنه‌وه‌ نایه‌وێ كه‌ قورسی و بارگرانی بخاته‌ سه‌ر شانتان، به‌ڵكو كارئاسانیتان بۆ ده‌كات به‌ ته‌یه‌موم كردن له‌كاتى نه‌خۆشى و نه‌بوونى ئاودا [ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ ] به‌ڵام خوای گه‌وره‌ ئه‌یه‌وێ به‌مه‌ له‌تاوان پاكتان بكاته‌وه‌ وه‌ نیعمه‌تی خۆی ته‌واو بڕژێنێ به‌سه‌رتان كه‌ ئه‌گه‌ر ئاویش نه‌بوو ته‌یه‌موم بكه‌ن [ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (٦) ] به‌ڵكو ئێوه‌ش شوكرانه‌بژێری نیعمه‌ته‌كانی خوای گه‌وره‌ بكه‌ن.